Pod koniec 2021 roku zostały opublikowane dokumenty zawierające uwagi do projektu ustawy zmieniającej przepisy o czasie pracy kierowców oraz ustawy o transporcie drogowym. Proponowane zmiany wywołały dyskusję, szczególnie w zakresie wynagrodzeń kierowców i nowych sankcji. Poniżej przybliżamy kluczowe aspekty nowelizacji, które mają istotny wpływ na branżę transportową.
Spis treści
Zwrot kosztów podróży służbowych – co się zmienia?
Ministerstwo zdecydowało się na częściowe uwzględnienie uwag zgłoszonych podczas konsultacji. W obecnym projekcie przywrócono możliwość zwrotu kosztów podróży służbowych bez konieczności opodatkowania i odprowadzania składek ZUS, jednak tylko dla przewozów krajowych. Warto zwrócić uwagę, że dodatki za dyżur oraz pracę w niedziele i święta pozostają wyłączone z wynagrodzenia minimalnego, co oznacza, że nie mogą być wliczane do podstawy wynagrodzenia minimalnego.
Składki ZUS – nowa podstawa wymiaru
Jedną z istotniejszych propozycji jest objęcie składkami ZUS wyłącznie części wynagrodzenia kierowcy. Dla pracowników wykonujących przewozy międzynarodowe zastosowanie będą miały przepisy dotyczące delegowania pracowników, które przewidują opłacanie składek jedynie od wynagrodzenia nieprzekraczającego średniej krajowej. W praktyce w 2021 roku oznacza to podstawę wymiaru składek do kwoty 5843,75 zł brutto. Nadwyżka ponad tę kwotę nie podlega składkom na ubezpieczenia społeczne.
Dodatek wyrównawczy dla kierowców delegowanych
Wprowadzenie nowych regulacji będzie skutkowało koniecznością wypłaty dodatków wyrównawczych do płac obowiązujących w krajach Unii Europejskiej, gdzie kierowcy wykonują przewozy na zasadzie delegowania. Niestety diety i ryczałty za nocleg, obecnie wypłacane zgodnie z polskimi przepisami, nie będą mogły być zaliczone do wynagrodzenia minimalnego w tych państwach. To wyzwanie dla przewoźników, którzy będą musieli dostosować swoje systemy wynagradzania.
Ograniczenia czasu pracy i zasady organizacji odpoczynków
Nowelizacja wprowadza również zmiany w zakresie limitów czasu pracy w nocy. Maksymalny czas pracy zostanie ograniczony do 10 godzin, jednak będzie to rozliczane względem zakończenia odpoczynku dziennego, a nie jak dotychczas opierało się na 24-godzinnym okresie. To rozwiązanie może wpłynąć na lepszą organizację grafiku pracy kierowców.
Baza eksploatacyjna – nowe wymagania techniczne i przestrzenne
Definicja bazy eksploatacyjnej została doprecyzowana, nakładając wymóg posiadania powierzchni adekwatnej do liczby pojazdów znajdujących się w dyspozycji przewoźnika. To krok mający na celu poprawę warunków przechowywania i eksploatacji taboru, a także wzmocnienie nadzoru nad działalnością przewoźników.
Przywrócenie dobrej reputacji – nowe możliwości
Zachowano obowiązek corocznego raportowania organom licencyjnym liczby zatrudnionych osób. Nowością jest możliwość odzyskania dobrej reputacji przez zarządzających transportem poprzez zaliczenie co najmniej trzymiesięcznego szkolenia lub zdanie egzaminu pisemnego. Z punktu widzenia firm transportowych jest to narzędzie umożliwiające przywrócenie uprawnień i dalszą działalność mimo wcześniejszych nieprawidłowości.
Zmiany dotyczące kabotażu i sankcji karnych
W zakresie kabotażu dostosowano przepisy do unijnych regulacji (art. 8 rozporządzenia 1072/2009). Po wykonaniu trzech operacji kabotażowych na terenie danego państwa, przez 4 dni obowiązuje zakaz dalszych. Ponadto, raz na osiem tygodni ciężarówka musi wrócić do kraju rejestracji. Wprowadzono także ostrzejsze kary finansowe za wykorzystanie niewłaściwych warunków noclegowych jako rekompensaty za skrócone odpoczynki tygodniowe, nakładane osobno na kierowców, przedsiębiorców oraz osoby zarządzające transportem.
Podsumowanie najważniejszych zmian
- Możliwość zwrotu kosztów podróży służbowych bez podatków i składek – tylko dla przewozów krajowych.
- Składki ZUS opłacane do wysokości średniego krajowego wynagrodzenia (ok. 5843,75 zł brutto).
- Konieczność wypłaty dodatków wyrównawczych przy przewozach delegowanych na terenie UE, bez zaliczania diet i noclegów do wynagrodzenia minimalnego.
- Ograniczenie czasu pracy w nocy do 10 godzin względem zakończenia odpoczynku dziennego.
- Konieczność dostosowania bazy eksploatacyjnej do liczby pojazdów przedsiębiorcy.
- Nowe zasady przywracania dobrej reputacji po odbyciu szkolenia lub zdaniu egzaminu.
- Dostosowanie przepisów kabotażowych do regulacji unijnych i nakaz powrotu ciężarówki do kraju co 8 tygodni.
- Wprowadzenie nowych sankcji pieniężnych za nieprawidłowości związane z odpoczynkiem kierowców.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
1. Czy zwrot kosztów podróży służbowych nadal będzie możliwy bez podatków?
Tak, ale tylko w przypadku podróży służbowych realizowanych na terenie Polski.
2. Jak zmieni się podstawa opłacania składek ZUS dla kierowców?
Składki będą naliczane tylko do kwoty odpowiadającej średniemu krajowemu wynagrodzeniu, nadwyżka nie podlega składkom.
3. Co oznacza w praktyce dodatek wyrównawczy dla kierowców?
Przewoźcy muszą wypłacać kierowcom delegowanym na terenie UE wynagrodzenie na poziomie obowiązującym w danym kraju, z wyłączeniem diet i ryczałtów za nocleg.
4. Jakie są nowe zasady dotyczące kabotażu?
Przewoźcy mogą wykonywać maksymalnie trzy operacje kabotażowe w danym państwie, po czym obowiązuje 4-dniowa przerwa. Dodatkowo co 8 tygodni pojazd musi wrócić do kraju rejestracji.
5. Jakie sankcje grożą za nieprawidłowości związane z odpoczynkiem kierowców?
Za wykorzystywanie niewłaściwych warunków noclegu na potrzeby odpoczynku tygodniowego przewidziane są kary finansowe: do 1000 zł dla kierowcy, 5000 zł dla przedsiębiorcy oraz 2000 zł dla osoby zarządzającej transportem.
Aktualizacja przepisów to krok do dostosowania polskiego prawa do wymogów unijnych oraz większej kontroli nad sektorem transportu drogowego. Przedsiębiorcom i kierowcom zalecamy śledzenie oficjalnych komunikatów oraz dostosowanie procesów wewnętrznych do nowych regulacji.
